Madde 1- (1) Ceza Kanununun amacı; kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve
güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak, suç
işlenmesini önlemektir. Kanunda, bu amacın gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun
temel esasları ile suçlar, ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir.
5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunu, ilk maddesiyle bu kanunun varlık sebebini ortaya koymak istemiştir. Girizgah niteliğinde bulunan bu tanımın eski ceza kanununda yer almadığını görmekteyiz. Yeni kanunun yapımında Alman ceza kanunu sisteminden etkilenildiğini gösteren ilk madde, devamında da bu etkilere işaret etmektedir.
TCK Md. 1 Gerekçesi
Ceza kanunları bireyin hak ve özgürlüklerine derin biçimde müdahale eden yaptırımları içermektedir. Bu nedenledir ki bir ülkedeki ceza kanununa hâkim felsefe, değer ve ilkeler, o ülkedeki siyasî rejimin niteliğini gösterir. Nitekim tarihte ve günümüzde totaliter devletler, ideolojilerini benimsetmek ve rejimi ayakta tutmak için ceza kanunları yoluyla kişi hak özgürlüklerini ya geniş biçimde sınırlandırmışlar ya da ortadan kaldırmışlardır. Demokratik hukuk devletleri ise ceza kanunlarının kötüye kullanılmasını önlemek için, bu kanunların temel ilkelerine anayasalarında yer vermektedirler. Yine insanların adaletsiz ve haksız biçimde ceza ve tedbirlere maruz kılınmaması amacıyla başta İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi olmak üzere bir çok uluslararası sözleşme ve belgede bireyi ceza kanunlarının keyfi uygulanmalarına karşı güvence altına alan hükümlere yer verilmiştir. Bu sözleşmelere taraf olan ülkemizin Anayasasında da aynı esaslar öngörülmüş olduğundan, ceza kanununun amacını tanımlayan maddeyle, bireyin sahip bulunduğu hukukî değerler, hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması ön plana çıkarılmıştır. Böylece kanunun özgürlükçü karakteri vurgulanmakta, bunun yanında bireyin; adalet ve güvenliğin sağlandığı bir toplumda yaşama hakkının gereği olarak, kamu düzeni ve güvenliğinin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi, ceza kanunun temel amaçları arasında sayılmaktadır.
Kanun Yorumu
Hiç şüphesiz bazı haksız fiiller kamu düzenini bozmaktadır. Madde metninden de anlaşılacağı üzere kamu düzeninin bozulması, bireylerin hak ve özgürlüklerine ağır müdahaleler suç kapsamında değerlendirilmektedir. Ceza kanunları, bireylerin hak ve özgürlüklerinin ihlali halinde; ihlal edene karşı birtakım müeyyideler öngörmektedir. İhlal fiilleri kanun maddelerinde sarih bir biçimde açıklanmış olup, ilgili fiillerin vuku bulması halinde uygulanacak müeyyideler de açık bir biçimde ele alınmıştır.
Türkiye’de uygulanan ceza mevzuatında ve Rusya Federasyonu gibi bazı ülkelerde ceza kanunlarının amacı yer almaktadır. Nitekim “Kıta Avrupası” ülkelerinde ceza kanunlarının amacı kanun metinlerinde yer almazlar ancak o ülkelerde de uygulanan ceza rejimleri benzer amaçları taşır.
